W przypadku zbóż możliwy jest wysiew własnego materiału siewnego, aby to zrobić zgodnie ze sztuką i z prawem należy spełnić kilka wymogów. Warto pamiętać, że nie wszystkie odmiany zbóż można rozmnażać na własnych polach. Odmiany mieszańcowe żyta ozimego, pszenicy ozimej oraz jęczmienia ozimego nie podlegają odstępstwu rolnemu i corocznie materiał siewny musi być nabywany od hodowcy.
Dlaczego nie można samodzielnie rozmnażać odmian hybrydowych?
Odmiany mieszańcowe, zwane także hybrydowymi powstają na drodze skrzyżowania linii ojcowskiej i matecznej. W efekcie czego na drodze zjawiska heterozji powstaje pokolenie F1, które ma bardzo dobre cechy użytkowe. Natomiast wyrosłe z niego pokolenie F2 nie ma już cech odmiany, ponieważ dochodzi w nim do rozszczepienia cech. Dlatego też w przypadku odmian mieszańcowych niezbędny jest coroczny zakup materiału siewnego wyprodukowanego przez hodowcę. Dotyczy to nasion kukurydzy i rzepaku ozimego oraz wybranych odmian zbóż. Gwarancję zachowania pierwotnych cech genetycznych oraz wysokiego wigoru początkowego roślin daje wyłącznie inwestycja w certyfikowane partie nasion pochodzące z zaufanych źródeł, takich jak: https://osadkowski.pl/material-siewny–c-001095.
Jakie obowiązki należy spełnić?
Wysiewany w gospodarstwie materiał siewny musi pochodzić z jego pól, nie może być przedmiotem obrotu międzysąsiedzkiego. Przed wysiewem własnego materiału siewnego trzeba spełnić kilka wymogów.
Pierwszym z nich jest sprawdzenie, czy dana odmiana podlega odstępstwu rolnemu. Informacje o tym, jak również o wysokości opłat za 1 kg materiału siewnego można znaleźć na stronach internetowych Agencji Nasiennej lub innych instytucji.
Czy opłaty są zawsze wymagane?
Z opłat za wysiew własnego materiału siewnego odmian chronionych w kraju i Europie zwolnione są najmniejsze gospodarstwa do 25 hektarów. Z kolei gospodarstwa posiadające powierzchnię od 25 do 30 hektarów muszą uiścić opłatę za odstępstwo rolne, jeżeli wysiewają własny materiał siewny odmian chronionych prawem krajowym. W przypadku odmian chronionych na poziomie europejskim gospodarstwa w tym przedziale powierzchni zwolnione są z opłat. Rolnicy gospodarujący na areale przekraczającym 30 hektarów zobowiązani są do uiszczana opłat niezależnie od zasięgu regionalnego ochrony danej odmiany.
Do kiedy należy zgłosić odstępstwo rolne?
Informację o wykorzystaniu materiału siewnego wyprodukowanego we własnym gospodarstwie należy przekazać do odpowiedniej instytucji w ciągu 30 dni od daty siewu dla odmian chronionych na poziomie krajowym. Z kolei dla odmian chronionych na poziomie europejskim termin też jest dużo dłuższy, ponieważ trwa aż do 30 czerwca w roku następnym po siewie (dotyczy zbóż ozimych).
Ziarno z własnych zbiorów przeznaczone do siewu powinno zostać zaprawione — jest to niezbędny element technologii prowadzenia zbóż. Proces zaprawiania warto wykorzystać także do naniesienia nawozu donasiennego oraz Rootex.
Zrozumienie przepisów i przygotowanie nasion z własnego zbioru
Decyzja o wykorzystaniu ziarna z własnych pól pozwala na optymalizację kosztów, jednak wiąże się z koniecznością przestrzegania konkretnych procedur prawnych oraz ścisłych zaleceń agrotechnicznych. Przed wjazdem siewnikiem w pole kluczowe jest upewnienie się, że dana odmiana w ogóle kwalifikuje się do tzw. odstępstwa rolnego, oraz rzetelne zabezpieczenie samego materiału.
Najważniejsze zasady w pigułce:
-
Wykluczenie hybryd (F1): Odmian mieszańcowych (np. kukurydzy, rzepaku i niektórych zbóż) nie można namnażać we własnym zakresie. Wynika to z faktu, że kolejne pokolenie (F2) rozszczepia się i nie powtarza już pożądanych cech użytkowych. Taki materiał siewny trzeba co roku nabywać z legalnego źródła.
-
Opłaty za odstępstwo rolne: Ziarno musi pochodzić wyłącznie z własnego gospodarstwa (obowiązuje zakaz obrotu międzysąsiedzkiego). Konieczność wniesienia opłaty hodowlanej zależy od wielkości areału: gospodarstwa do 25 ha są z niej zwolnione, te powyżej 30 ha płacą zawsze, a dla przedziału 25–30 ha opłata uwarunkowana jest terytorialnym zasięgiem ochrony danej odmiany (krajowym lub unijnym).
-
Terminy zgłoszeń: Fakt wysiewu własnego ziarna należy sformalizować. W przypadku odmian o ochronie krajowej rolnik ma na to 30 dni od momentu siewu, natomiast przy ochronie unijnej czas ten dla zbóż ozimych wydłuża się aż do 30 czerwca następnego roku.
-
Ochrona i stymulacja siewek: Zebrane z własnego pola ziarno wymaga bezwzględnego, profesjonalnego zaprawienia przed siewem. Ten zabieg warto od razu rozszerzyć o aplikację dedykowanych nawozów donasiennych, które zbudują mocny system korzeniowy od pierwszych dni wegetacji.
